Taslak Ne Getiriyor? Genel Çerçeve

Ticaret Bakanlığı’nın hazırladığı düzenleme, pazaryerleri, satıcı işletmeler ve tüketiciler arasındaki sorumlulukları daha net tanımlamayı hedefliyor. Kapsamı geniş: veri taşınabilirliğinden iade ve teslimat süreçlerindeki sorumluluk paylaşımına, marka isimlerinin izinsiz kullanımına sınırlamadan afet dönemlerindeki sosyal dayanışma kampanyalarına kadar birçok başlığı kapsıyor. Henüz yürürlüğe girmiş bir kanun değil, taslak aşamasında; ama TOBB E-Ticaret Meclisi gibi sektör temsilcilerinin görüşüne sunulmuş olması, önümüzdeki dönemde hayata geçme ihtimalinin ciddiye alınması gerektiğini gösteriyor.

Veri Taşınabilirliği: Asıl Değişen Ne?

Taslağın en somut maddesi şu: orta, büyük ve çok büyük ölçekli pazaryerleri, bir satıcı talep ettiğinde belirli verilerini başka bir platforma ücretsiz olarak aktarabilecek teknik altyapıyı sunmakla yükümlü olacak. Taşınabilecek veriler arasında ürün açıklamaları ve görselleri, satış ve iade bilgileri, müşteri soru-cevapları, ürün değerlendirmeleri ve performans puanları sayılıyor. Pratikte bu, bir pazaryerinde yıllar içinde biriktirdiğiniz ürün içeriğini ve müşteri geri bildirimini sıfırdan yeniden oluşturmadan başka bir kanala taşıyabilmeniz anlamına geliyor.

Neden Önemli? Tek Pazaryerine Bağımlılık

Düzenlemenin arkasındaki veri çarpıcı: ETBİS 2025 rakamlarına göre pazaryerlerinde satış yapan işletmelerin %79’u faaliyetini yalnızca tek bir platform üzerinden yürütüyor. TOBB E-Ticaret Meclisi Üyesi ve ideasoft CEO’su Sinan Akdal, konuyla ilgili yaptığı açıklamada “bir işletmenin ürün içeriğini, değerlendirmelerini ve satış geçmişini kendi ticari varlığının bir parçası olarak farklı kanallara taşıyabilmesinin satıcının pazarlık gücünü artıracağını ve ekosistemin tümünü güçlendireceğini” belirtiyor. Tek platforma bağımlılık, o platformun komisyon, algoritma veya politika değişikliklerine karşı satıcıyı kırılgan bırakıyor; veri taşınabilirliği bu kırılganlığı azaltmayı amaçlıyor.

İade ve Teslimat Sorumlulukları Netleşiyor

Taslak, kayıp veya hasar gibi durumlarda işletme, pazaryeri ve lojistik şirketinin sorumluluklarının sözleşmelerde açıkça tanımlanmasını öngörüyor. Pazaryerinin lojistik sürece aracılık ettiği durumlarda tazmin mekanizmasının netleşmesi de hedefleniyor — yani bir sipariş kaybolduğunda ya da hasar gördüğünde, bunun kimin sorumluluğunda olduğu bugünkünden daha açık hale gelecek.

Marka Kullanımına Sınırlama

Taslakta yer alan bir başka madde, tescilli marka isimlerinin, ekonomik bütünlük içinde bulunmayan başka şirketler tarafından izinsiz şekilde arama motoru reklamlarında kullanılmasına sınırlama getiriyor. İhlal sürerse Ticaret Bakanlığı, ilgili arama motorundan reklamın kaldırılmasını veya erişimin engellenmesini talep edebilecek. Bu, özellikle kendi markasıyla satış yapan işletmeler için marka isminin rakipler tarafından reklam anahtar kelimesi olarak kullanılmasına karşı bir koruma sağlıyor.

Sosyal Dayanışma Kampanyalarına Esneklik

Deprem, yangın, sel gibi olağanüstü durumlar ile dezavantajlı gruplara yönelik sosyal dayanışma kampanyalarında yapılan indirim ve tanıtım harcamalarının, Bakanlığın uygun görüşüyle, reklam bütçesinin %5’ine kadar olan kısmının bütçe hesabı dışında tutulabilmesi öngörülüyor. Bu, afet dönemlerinde hızlıca kampanya başlatan işletmelerin bütçe kısıtlarına takılmadan hareket edebilmesini kolaylaştırıyor.

Satıcılar İçin Ne Anlama Geliyor?

Taslak henüz yürürlüğe girmedi, dolayısıyla bugünden bir aksiyon almanız gerekmiyor. Ama yönün nereye gittiği açık: pazaryerleri arasında veri taşınabilirliği ve çok kanallı satış, düzenleyici düzeyde de teşvik edilen bir yapıya doğru ilerliyor. Tek platforma bağımlı satıcılar için bu, orta vadede farklı kanallara açılmayı ciddiye almanın hem operasyonel hem de rekabetçi açıdan giderek daha mantıklı hale geldiği anlamına geliyor.

Pixa ile Çoklu Kanal Hazırlığı

Düzenleme resmileşsin ya da geç kalsın, tek pazaryerine bağımlılığın riskleri bugün de geçerli. Çoklu pazaryeri yönetimi ile ürün, stok ve sipariş verilerinizi birden fazla kanalda aynı anda senkron tutabilir; yeni bir platforma açılırken kataloğunuzu sıfırdan oluşturmak yerine mevcut ürün verinizi pazaryeri entegrasyonu üzerinden hızlıca aktarabilirsiniz. Veri taşınabilirliği düzenlemesi hayata geçtiğinde de, bu altyapı sayesinde yeni kanallara geçiş süreci sizin için zaten büyük ölçüde otomatik işleyecek.

Sık Sorulan Sorular

Bu düzenleme şu anda yürürlükte mi?

Hayır, henüz Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan bir taslak aşamasında; yürürlüğe girme tarihi netleşmedi.

Veri taşınabilirliği tam olarak neyi kapsıyor?

Ürün açıklamaları ve görselleri, satış ve iade bilgileri, müşteri soru-cevapları, değerlendirmeler ve performans puanlarının başka bir platforma ücretsiz aktarılabilmesini kapsıyor.

Bu düzenleme hangi pazaryerlerini kapsayacak?

Taslağa göre orta, büyük ve çok büyük ölçekli pazaryerleri bu yükümlülüğe tabi olacak.

Şimdiden çoklu kanala açılmam gerekir mi?

Zorunlu değil, ama tek platforma bağımlılığın riskleri (komisyon, algoritma veya politika değişiklikleri) düzenlemeden bağımsız olarak zaten geçerli; çoklu kanal stratejisi orta vadede rekabetçi kalmak için avantaj sağlıyor.

Marka isminin reklamda izinsiz kullanılması nasıl engellenecek?

Taslağa göre ihlal sürerse Ticaret Bakanlığı ilgili arama motorundan reklamın kaldırılmasını veya erişimin engellenmesini talep edebilecek.